Toezicht op de kwaliteit van het onderwijs richt zich naast het toezicht op besturen en hun scholen ook op het stelsel als geheel. Hoe gaat het met een specifieke sector of leergebied? En hoe gaat het met het hele onderwijsstelsel? Om dat in kaart te kunnen brengen, doen we onderzoek bij scholen en instellingen en verzamelen we relevante informatie uit diverse bronnen, zoals datasystemen.
Deze stelselonderzoeken doen we naast de onderzoeken naar besturen, scholen en instellingen. Ze gaan over een thema (themaonderzoeken) of een leergebied (Peil.onderwijs). De onderzoeken dienen als input voor De Staat van het Onderwijs en leveren publicaties op stelselniveau op (thema- en peilingsrapporten).
Themaonderzoeken
Op basis van de toezicht– en onderzoeksgegevens, trends en ontwikkelingen in het onderwijs kiezen we elk jaar thema’s waar we extra aandacht aan willen besteden. Dit kunnen zowel sectoroverstijgende als sectorspecifieke thema’s zijn. Vervolgens bepalen we hoe we deze thema’s het beste onder de aandacht kunnen brengen. Dit kan onder andere in de vorm van een themaonderzoek, een congres, een webinar of een brochure. Dit leggen we vast in ons jaarwerkplan. Als we een themaonderzoek uitvoeren, dan kan dat binnen of buiten het vierjaarlijks onderzoek bij besturen plaatsvinden.
Peil.onderwijs
In het programma Peil.onderwijs voeren we de regie over peilingsonderzoeken in het primair onderwijs, speciaal onderwijs, het voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs. Deze periodieke peilingen brengen de kennis, vaardigheden en houding van leerlingen voor bepaalde vakken of leergebieden in beeld. Bijvoorbeeld: Mens en natuur, Burgerschap, Schrijfvaardigheid, Rekenen-Wiskunde. Ook geven de onderzoeken zicht op het Nederlandse onderwijsleerproces en het aanbod op de scholen. En de samenhang daarvan met de leerlingprestaties op het betreffende leergebied. In de peilingen zit een doorgaande leerlijn. Hierdoor kunnen we de ontwikkeling van leerlingen en trends te beschrijven.
Overig stelselonderzoek
Per sector onderzoeken we soms ook standaarden uit het onderzoekskader om een beeld te krijgen van de kwaliteit van deze standaarden op stelselniveau. Dit soort onderzoek op een school of bij een bestuur is er dus niet op gericht om een oordeel te geven over die specifieke school of dat bestuur.