Toezicht op monitoring sociale veiligheid

Een onderdeel van de zorgplicht sociale veiligheid is dat scholen ieder jaar monitoren of de leerlingen zich veilig voelen op school. In ons toezicht letten we ook op deze monitoring. Scholen kiezen zelf met welke instrumenten zij monitoren, mits deze aan de wettelijke eisen voldoen.

Veiligheidsbeleid en monitoring

In de wet staat de zorgplicht van de school centraal. Van scholen wordt verwacht dat ze alles doen wat nodig is om leerlingen een veilige omgeving te bieden. Het actief tegengaan van pesten is daar onderdeel van. Dit vraagt van scholen dat ze een actief veiligheidsbeleid voeren dat doeltreffend is. Monitoring van de sociale veiligheid van leerlingen geeft daarover informatie. De Memorie van Toelichting bij de wet zegt hierover: “Een school kan pas goed beleid ten aanzien van sociale veiligheid voeren als zij inzicht heeft in de feitelijke en ervaren veiligheid en het welbevinden van de leerlingen. Op basis van monitoring die een representatief en actueel beeld geeft van de sociale veiligheid van de leerlingen, krijgen scholen inzicht in de daadwerkelijke sociale veiligheid op de school.”

Als de resultaten daartoe aanleiding geven, kan de school het beleid op basis van deze gegevens aanpassen. Het schoolbestuur is hiervoor verantwoordelijk.

Hoe ziet de inspectie toe op de zorgplicht sociale veiligheid?

Het toezicht van de inspectie is aanvullend. Wij zullen er vooral op letten of scholen de veiligheidsbeleving van leerlingen monitoren en (als de resultaten uit de monitoring daartoe aanleiding geven) of de school maatregelen neemt tot verbetering. In de wet staat aan welke eisen de monitoring door de school moet voldoen. Samengevat komt het erop neer dat de monitoring jaarlijks moet worden uitgevoerd en een representatief beeld van de school moet geven. Daarbij is van belang dat de school een valide en betrouwbaar instrument gebruikt, dat gestandaardiseerd is. De monitoring moet inzicht geven in de feitelijke en ervaren veiligheid en het welbevinden van leerlingen. Verder geeft de wet aan dat scholen de monitoringsgegevens aan de inspectie beschikbaar moeten stellen.

Instrumenten voor monitoring

Er zijn allerlei instrumenten waarmee scholen kunnen monitoren. Scholen kunnen zelf het instrument en de aanbieder kiezen waarvan ze gebruik willen maken.

Het instrument dat de school gebruikt moet wel aan een aantal wettelijke eisen voldoen. De aanbieder van het instrument kan aangeven of dat het geval is. Die informatie is ook te vinden in een verantwoordingsdocument van de aanbieder  Ook voor andere informatie, zoals hoe en wanneer de monitoring wordt afgenomen, kunnen scholen contact opnemen met hun aanbieder.

Aanleveren monitoringsgegevens

De wet geeft aan dat de school ervoor zorgt dat de monitoringsgegevens voor ons toegankelijk zijn en beschikbaar worden gesteld, zodat we inzicht krijgen in de feitelijke en ervaren veiligheid en het welbevinden van leerlingen. Het gaat niet om gegevens van individuele leerlingen, maar om het gemiddelde beeld voor deze elementen van de school.

Om de belasting voor scholen zo laag mogelijk te houden, hebben wij afspraken gemaakt met aanbieders van monitoringsinstrumenten. Deze aanbieders leveren de gegevens namens de school bij ons aan. De aanbieder vraagt de school daarvoor toestemming. De gegevens worden alleen geleverd na toestemming van de school.

In dit overzicht is aangegeven met welke aanbieders de inspectie afspraken heeft gemaakt (situatie per 1 september 2017):

  • Kanjertraining
  • Kwaliteitscholen
  • SCOL
  • Viseon
  • Veiligheidsmonitor (Praktikon)
  • Vensters
  • Wat Werkt Tegen Pesten
  • WMK
  • Zien!

Als een school het instrument van één van deze aanbieders gebruikt en toestemming voor levering gaf, hoeft de school verder niets te doen.

Het is wel de verantwoordelijkheid van de school ervoor te zorgen dat de gegevens ter beschikking worden gesteld. Scholen die in gebreke blijven, worden daarop aangesproken door de inspecteurs.

Wanneer aanleveren?

Het aanleveren van monitoringsgegevens uit schooljaar 2016/2017 kon tot 1 november 2017. Uw aanbieder kan u informeren over het moment waarop dat het geval is voor het instrument dat u gebruikt.

Andere instrumenten?

De inspectie en de aanbieders van instrumenten uit het overzicht hebben pilots uitgevoerd en maakten afspraken. Scholen die een ander instrument gebruiken, kunnen contact opnemen met hun aanbieder.

Bent u aanbieder van een instrument voor monitoring van sociale veiligheid van leerlingen, en heeft u (nog) geen afspraken met ons gemaakt? Neem dan contact op.

Vaak gestelde vragen over ons toezicht op de zorgplicht sociale veiligheid

Regelmatig bereiken ons vragen over hoe wij toezien op de zorgplicht sociale veiligheid. Hieronder beantwoorden wij enkele vaak gestelde vragen.

Wat is sociale veiligheid?
Een school is veilig als de sociale, psychische en fysieke veiligheid van leerlingen niet door handelingen van anderen wordt aangetast. Dat betekent dat er een veilige en positieve sfeer is op school. Het betekent ook dat de school optreedt tegen pesten, uitschelden, discriminatie, geweld en andere vormen van ongepast gedrag, en deze zoveel mogelijk voorkomt.

Wat betekent de zorgplicht?
De zorgplicht betekent dat elke school er voor moet zorgen dat:

  • Er een veiligheidsbeleid wordt gevoerd.
  • Er monitoring plaatsvindt van de veiligheidsbeleving van leerlingen.
  • Er een coördinator en aanspreekpunt is voor sociale veiligheid.

Hoe invulling geven aan zorgplicht?
Het uitgangspunt is de jaarlijkse monitoring van de veiligheidsbeleving van de leerlingen. Als de uitkomsten daarvan op tekorten wijzen, is het nodig dat de school werkt aan verbetering en zo nodig het veiligheidsbeleid aanpast.

Wat moet ik doen?
Scholen moeten dus in de loop van schooljaar 2016/2017 de sociale veiligheid monitoren. Scholen kunnen zelf het moment kiezen waarop ze dat doen. Dat hangt vaak af van de periode waarin het instrument dat de school gebruikt moet worden afgenomen.

Monitoring is geen doel, maar een middel. Het doel is dat de school bijtijds weet wanneer leerlingen zicht niet veilig voelen en zo nodig maatregelen neemt tot verbetering. Het gaat dus om een goed functionerende aanpak voor borging van de veiligheid van alle leerlingen. Dat maakt het van belang dat de school de monitoring zo inricht, dat het de informatie geeft die nodig is om een adequaat veiligheidsbeleid te kunnen voeren, dat past bij de situatie van de school.

Hoe houdt de inspectie toezicht?
Na afloop van het huidige schooljaar zullen wij scholen die de veiligheid van leerlingen niet in kaart hebben gebracht, daar zo nodig op aanspreken. Daarnaast zijn ernstige incidenten of risico’s voor ons aanleiding om scholen op het waarborgen van de sociale veiligheid aan te spreken.

Welke instrument?
Scholen kunnen zelf het instrument kiezen dat ze voor de monitoring willen gebruiken. Er zijn uiteenlopende instrumenten in omloop. In de wet staat waaraan de jaarlijkse monitoring door de school moet voldoen. Samengevat komt het er op neer dat de monitoring inzicht geeft in de feitelijke en ervaren veiligheid en in het welbevinden van leerlingen. Ook is belangrijk dat de school een gestandaardiseerd instrument gebruikt dat valide en betrouwbaar is, en een representatief beeld geeft.

De aanbieder van het instrument dat u gebruikt kan u vertellen of dit monitoringsinstrument aan de wettelijke eisen voldoet.