Toezicht op monitoring sociale veiligheid

Een onderdeel van de zorgplicht sociale veiligheid is dat scholen ieder jaar monitoren of de leerlingen zich veilig voelen op school. In ons toezicht letten we ook op deze monitoring. Scholen kiezen zelf met welke instrumenten zij monitoren, mits deze aan de wettelijke eisen voldoen.

Veiligheidsbeleid en monitoring

In de wet staat de zorgplicht van de school centraal. Van scholen wordt verwacht dat ze alles doen wat nodig is om leerlingen een veilige omgeving te bieden. Het actief tegengaan van pesten is daar onderdeel van. Dit vraagt van scholen dat ze een actief veiligheidsbeleid voeren dat doeltreffend is. Monitoring van de sociale veiligheid van leerlingen geeft daarover informatie. De Memorie van Toelichting bij de wet zegt hierover: “Een school kan pas goed beleid ten aanzien van sociale veiligheid voeren als zij inzicht heeft in de feitelijke en ervaren veiligheid en het welbevinden van de leerlingen. Op basis van monitoring die een representatief en actueel beeld geeft van de sociale veiligheid van de leerlingen, krijgen scholen inzicht in de daadwerkelijke sociale veiligheid op de school.”

Als de resultaten daartoe aanleiding geven, is het van belang dat de school hiervoor maatregelen neemt en het veiligheidsbeleid aanpast. Het schoolbestuur is hiervoor verantwoordelijk.

Hoe ziet de inspectie toe op de zorgplicht sociale veiligheid?

Het toezicht van de inspectie is aanvullend. Wij letten er vooral op of scholen de veiligheidsbeleving van leerlingen monitoren en (als de resultaten uit de monitoring daartoe aanleiding geven) of scholen maatregelen nemen tot verbetering. In de wet staat aan welke eisen de monitoring door de school moet voldoen. Samengevat komt het erop neer dat de monitoring jaarlijks moet worden uitgevoerd en een representatief beeld van de school moet geven. Daarbij is van belang dat de school een valide en betrouwbaar instrument gebruikt, dat gestandaardiseerd is. De monitoring moet inzicht geven in de feitelijke en ervaren veiligheid en het welbevinden van leerlingen. Verder geeft de wet aan dat scholen de monitoringsgegevens aan de inspectie beschikbaar moeten stellen.

Bij leerlingen waarbij (speciale) methodeonafhankelijke toetsen worden afgenomen, zou het mogelijk moeten zijn een (aangepaste) vragenlijst over veiligheid en welbevinden af te nemen. Wanneer dit bij leerlingen niet mogelijk is, bijvoorbeeld door de cognitieve mogelijkheden, de (ontwikkelings)leeftijd of een (meervoudige) beperking is het van belang dat de school de veiligheidsbeleving van deze leerlingen op een andere manier in beeld brengt. In de Notitie ‘monitoring veiligheidsbeleving leerlingen in het (v)so, sbo en pro’ van LECSO vindt u mogelijke instrumenten en suggesties/uitgangspunten voor monitoring bij leerlingen met een ernstig meervoudige beperking.

Instrumenten voor monitoring

Er zijn allerlei instrumenten waarmee scholen kunnen monitoren. Scholen zijn vrij in de keuze van het instrument, zolang dat aan de wettelijke eisen voldoet.

Voor informatie over het instrument dat de school gebruikt (zoals over hoe de meting eruit ziet, wanneer de meting plaatsvindt, en of het instrument aan de wettelijke eisen voldoet) kunnen scholen contact opnemen met de aanbieder van het meetinstrument dat de school gebruikt.

Aanleveren monitoringsgegevens

De wet geeft aan dat de school ervoor zorgt dat de monitoringsgegevens aan de inspectie beschikbaar worden gesteld, zodat we inzicht krijgen in de feitelijke en ervaren veiligheid en het welbevinden van leerlingen. Het gaat niet om gegevens van individuele leerlingen, maar om het gemiddelde beeld van de sociale veiligheid van de school.

Om de belasting voor scholen zo laag mogelijk te houden, hebben wij afspraken gemaakt met aanbieders van monitoringsinstrumenten. Deze aanbieders leveren de gegevens namens de school bij ons aan. De aanbieder vraagt de school daarvoor toestemming. De gegevens worden alleen geleverd na toestemming van de school.

In dit overzicht is aangegeven met welke aanbieders de inspectie afspraken heeft gemaakt over het (namens de school) aanleveren van monitoringsgegevens (situatie per 1 juli 2018):

  • Kanjertraining
  • KiVa
  • Kwaliteitscholen
  • SCOL
  • Viseon
  • Veiligheidsmonitor (Praktikon)
  • Vensters
  • Hart & Ziel
  • Wat Werkt Tegen Pesten
  • WMK
  • Zien!
  • Onderzoek & Innovatie Groep
  • Qschool (V)SO+ (Beekveld & Terpstra)
  • Sociale veiligheid leerlingen (Scholen met Succes) 

Als een school het instrument van één van deze aanbieders gebruikt en toestemming voor levering gaf, hoeft de school verder niets te doen. Het blijft wel de verantwoordelijkheid van schoolbesturen ervoor te zorgen dat scholen aan de wettelijke leveringsplicht aan de inspectie voldoen. Scholen die in gebreke blijven, worden daar door de inspectie op aangesproken.

Aanleveren monitoringsgegevens als school in het speciaal onderwijs

Als school in het speciaal onderwijs kunt u op 2 manieren de monitoringsgegevens voor het schooljaar 2018/2019 aanleveren:
- Via de toetsleverancier.
- Via het Internet Schooldossier (dit geldt alleen voor so-scholen). Hiervoor geldt dat het bestuur per school de geaggregeerde monitoringsgegevens uploadt onder het documenttype Veiligheidsmonitor. Onderdeel van dit document is een onderbouwing waarin het bestuur beschrijft hoe de wijze van monitoring aansluit bij de kenmerken van de leerlingpopulatie én waarom de gegevens representatief zijn. Het is belangrijk dat alle documenten die betrekking hebben op de monitoring het documenttype Veiligheidsmonitor krijgen.

Wanneer aanleveren?

Het aanleveren van gegevens uit de monitoring in schooljaar 2018/2019 kan tot het einde van dat schooljaar plaatsvinden. De aanbieder van uw meetinstrument kan u informeren over de periode waarin de monitor die u gebruikt door scholen kan worden afgenomen. En ook over het moment wanneer de levering aan ons plaatsvindt. Meestal is dat aan het eind van het schooljaar 2018/2019.

Aanleveren gegevens vorig jaar

Het aanleveren van monitoringsgegevens uit schooljaar 2017/2018 moest voor het eind van dat schooljaar plaatsvinden. Scholen die dat nog niet hebben gedaan, kunnen dat tot uiterlijk 1 oktober 2018 alsnog doen. U kunt (als u dat niet al deed) de aanbieder van uw instrument daarvoor toestemming geven.

Andere instrumenten?

De inspectie en de aanbieders van instrumenten uit het overzicht hebben pilots uitgevoerd en maakten afspraken. Scholen die een ander instrument gebruiken, kunnen contact opnemen met hun aanbieder.

Bent u aanbieder van een instrument voor monitoring van sociale veiligheid van leerlingen, en heeft u (nog) geen afspraken met ons gemaakt? Neem dan contact op.