Bijgestelde onderzoekskaders 2026

In de uitvoering van ons toezicht op bestuursniveau leggen we een sterker accent op risico’s. Bij besturen waar we de grootste risico’s zien, voeren we een volledig onderzoek uit, dat we sinds vorig jaar een bestuursonderzoek noemen in plaats van een vierjaarlijks onderzoek. Naast het bestuursonderzoek hebben we een lichtere variant aan het bestuurstoezicht in het bekostigd onderwijs toegevoegd, het bestuursbezoek.

Dit bestuursbezoek is minder uitgebreid en sluiten we niet af met een oordeel maar met een conclusie. Met deze nieuwe toezichtvorm versterken we de proportionaliteit van het toezicht. We sluiten beter aan bij de kwaliteitsborging en bevordering van kwaliteit die besturen zelf uitoefenen.

Met deze risicogerichte aanpak creëren we ook ruimte voor frequenter toezicht op scholen en opleidingen. We streven ernaar jaarlijks bij een kwart van de besturen een bestuursbezoek of -onderzoek uit te voeren. Zo willen we elke 4 jaar – dan wel deze termijn zo dicht mogelijk benaderend – een actueel beeld krijgen van alle besturen.

Voor scholen hebben we de onaangekondigde schoolbezoeken (OSB) geïntroduceerd. Hiermee komen we tegemoet aan de wens om meer zicht op schoolniveau te hebben. We voeren deze bezoeken onaangekondigd uit waarbij de focus ligt op belangrijke onderdelen van het onderwijsproces, zoals de leskwaliteit en (sociale) veiligheid. De bezoeken hebben een stimulerend karakter; het accent ligt op het aangeven van zowel algemene punten als aandachtspunten. We spreken na een onaangekondigd schoolbezoek geen eindoordeel uit over de school.

Zowel bij de bestuursbezoeken als bij de onaangekondigde schoolbezoeken kunnen we bij overduidelijke tekortkomingen één of meer herstelopdrachten geven. Als er duidelijke risico’s blijken, kunnen we alsnog een uitgebreider risico-onderzoek uitvoeren.

In de onderzoekskaders po, (v)so en vo is De Wet herziening wettelijke grondslagen kerndoelen verwerkt in de standaarden Basisvaardigheden (OP0) en Aanbod (OP1). De nieuwe wet schrijft voor dat het onderwijs op doelgerichte en samenhangende wijze gericht is op het realiseren van de kerndoelen.

In de onderzoekskaders vo, (v)so en mbo is De Wet van school naar duurzaam werk verwerkt in de standaarden Aanbod (OP1), Evaluatie, verantwoording en dialoog (SKA3) en Uitvoering en kwaliteitscultuur (BKA2).

Op 1 januari 2026 ging de wet in. Deze moet de kansengelijkheid onder jongeren vergroten. Onder andere door betere begeleiding bij de overgang van school naar werk en het behoud van werk. De wet is gericht op jongeren die moeite hebben met het vinden van werk vanuit het praktijkonderwijs, het voortgezet speciaal onderwijs, de entreeopleiding van het mbo (niveau 1), de basisberoepsopleiding in de bol-route van het mbo (niveau 2) en jongeren tot 27 jaar die voortijdig school verlaten.

Tot nu toe gingen we bij onderzoeken alleen nog in gesprek over het beleid en werkwijze van de school op dit gebied. Vanaf 1 augustus 2026 is deze wet in het waarderingskader opgenomen en kunnen we hierop zo nodig handhaven.

De Wet Verbetering aansluiting beroepsonderwijs-arbeidsmarkt (VABA) is verwerkt in de standaarden.

De wet VABA heeft als doel om op een aantal manieren de aansluiting van het beroepsonderwijs op de arbeidsmarkt te verbeteren. Zo wordt er meer ruimte gegeven voor andere onderwijsactiviteiten en worden de regels rondom de urennorm en het aanbod van keuzedelen aangepast. Ook kunnen er verkorte opleiding worden aangeboden op basis van leer- of werkervaring.

In de onderzoekskaders van het vo en het mbo leidt dit niet tot inhoudelijke aanpassingen in de standaarden. Het gaat uitsluitend om aanvulling van de wettelijke vereisten bij standaarden dan wel de correctie van de nummers van wetsartikelen, omdat deze via de wet VABA worden verplaatst of hernoemd.

Voor het bekostigde mbo-onderwijs is in de standaard Uitvoering en kwaliteitscultuur (BKA2) opgenomen dat het bestuur ‘zorgt voor benoembaar en bekwaam personeel dat in het bezit is van een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG)’. Want net als in het funderend onderwijs geldt in het mbo de VOG-plicht voor docenten, onderwijsondersteuners en overig personeel.

In de onderzoekskaders po en vo zijn de waarderingskaders voor Caribisch Nederland geactualiseerd. In de standaard Visie, ambities en doelen (BKA1) is opgenomen dat er sprake moet zijn van een functionele of organieke scheiding tussen (het uitvoerend deel van) het bestuur en het intern toezicht.

In het po-kader is verwerkt dat de Wet Kinderopvang BES van kracht is geworden. Dit heeft ook gezorgd voor een aantal aanpassingen van de WPO BES, onder andere de verplichting voor besturen om te zorgen voor een aanbod voor vroegschoolse educatie als vervolg op de voorschoolse educatie (OP1) en om op structurele en herkenbare wijze aandacht te besteden aan het bestrijden van (taal)achterstanden (SKA1).

Ook zijn in het po-kader voor Caribisch Nederland de wijzigingen verwerkt als gevolg van de aanpassingen in de Wet en het besluit doorstroomtoetsen po, omdat deze nu pas in werking zijn getreden voor Caribisch Nederland. De tekst over de basiskwaliteit van OP2 is aangevuld met de eisen voor het leerling- en onderwijsvolgsysteem, de doorstroomtoets en het opstellen van handelingsplannen voor leerlingen met een specifieke onderwijsbehoefte. In het mbo-kader voor Caribisch Nederland zijn de hiervoor beschreven aanpassingen naar aanleiding van de wet Van school naar duurzaam werk ook doorgevoerd.