Het landelijke onderzoek Peil.Bewegen en sport einde basisonderwijs brengt de beweegvaardigheden van leerlingen in groep 8 van het basisonderwijs in beeld. Ook laat het onderzoek zien hoe basisscholen het bewegingsonderwijs inrichten. Een deel van de resultaten kunnen we vergelijken met het landelijke onderzoek Peil.Bewegingsonderwijs uit 2016-2017.
Resultaten in het kort
- De algemene beweegvaardigheid van leerlingen in 2024 is vergelijkbaar met die in 2016.
- Leerlingen zijn nu iets minder goed in mikken en rennen en iets beter in balanceren en verspringen.
- De fitheid van leerlingen is gemiddeld ten opzichte van de Europese norm.
- We zien samenhang tussen de beweegvaardigheden.
- Leerlingen krijgen gemiddeld 90 minuten per week bewegingsonderwijs van een vakleerkracht.
- De accommodaties zijn doorgaans dichtbij de school.
- De meeste scholen hebben een jaarplanning en werken samen met buitenschoolse partners voor bewegingsonderwijs.
- In de lessen is weinig aandacht voor bewegen op muziek.
- Leerkrachten laten in een verdiepende studie tijdens de les vaak gedrag zien dat het plezier bevordert.
- Veel leerlingen sporten meerdere keren per week in clubverband of nemen deel aan naschoolse sport.
- Veel leerlingen sporten meerdere keren per week op straat.
- Leerlingen zitten veel op schermen.
- Leerlingen zijn intrinsiek gemotiveerd voor gymles.
- Leerlingen voelen zich competent en verbonden met leerkrachten en klasgenoten.
- Leerkrachten voelen zich competent in het bieden van goed bewegingsonderwijs.
Adviezen van de focusgroep
Een focusgroep van experts uit de onderwijspraktijk, het onderwijsbeleid en het onderwijsonderzoek dacht na over de uitkomsten van het peilingsonderzoek en gaf aanbevelingen voor onderwijs, beleid en vervolgonderzoek. Deze zijn bedoeld als ideeën om verder over in gesprek te gaan. U vindt alle bevindingen en adviezen van de experts in deel A van het rapport.
“Meer bewegen is een opdracht voor de school, niet alleen voor de vakleerkracht. Richt een beweegteam op dat ook met de directie spreekt over de rol van bewegen en sport in de school.”
“Schooldirecteuren kunnen vaker in gesprek gaan met vakleerkrachten over de visie van de school op het bewegingsonderwijs en de inhoud van de lessen. Dit vergroot de kans op een uitgebalanceerd lesprogramma en zo krijgen bewegen en sport ook meer aandacht van de directie.”
“Stel een vakleerkracht aan die meer doet dan alleen lesgeven. De vakleerkracht kan bijvoorbeeld ook spelvormen op het schoolplein faciliteren.”
“Zoek de samenwerking met een integraal kindcentrum (IKC) of buitenschoolse opvang (BSO) voor een bredere aanpak van bewegen en sport voor, tijdens en na school.”
“Organiseer werkbezoeken bij andere scholen. Of ga als schoolleider een keer mee naar een studiedag van vakleerkrachten.”
- De focusgroep vindt dat ieder kind de mogelijkheid moet hebben om te sporten en dat daarvoor middelen beschikbaar moeten zijn vanuit overheden.
- “Gemeentes moeten zorgen voor betere sport- en spelaccommodaties.”
- “Doe lesobservaties om de onderwijskwaliteit goed te kunnen beoordelen.”
- “Geef ‘betrokken bewegen’ in een volgend onderzoek meer aandacht.”
- “Onderzoek beweegonderwijs in de volle breedte.”
- “Doe een longitudinaal onderzoek: vanaf de kleuterleeftijd tot in het vervolgonderwijs.”
- “Onderzoek en stel vast wat kwalitatief goed bewegingsonderwijs is.”
- “Onderzoek hoe de vakleerkrachten, die vaak werkzaam zijn op verschillende scholen, beter betrokken kunnen worden bij het beleid voor bewegingsonderwijs en welke belemmeringen schoolleiders hierbij ervaren.”
De uitvoering van het onderzoek
Het onderzoek Peil.Bewegen en sport vond plaats in het schooljaar 2023-2024. Dit onderzoek is uitgezet door het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs onder regie van de Inspectie van het Onderwijs. Het onderzoek is uitgevoerd door een consortium bestaande uit GION Onderwijs/Onderzoek, Cito, Bewegingswetenschappen (UMCG), Hanzehogeschool, Windesheim, Hogeschool Arnhem Nijmegen, Fontys Hogeschool, De Haagse Hogeschool en de Hogeschool van Amsterdam. De gegevens die we in dit rapport presenteren zijn in het voorjaar van 2024 verzameld op een representatieve steekproef van 87 basisscholen (118 klassen). In totaal deden 2146 leerlingen uit groep 8 mee aan Peil.Bewegen en sport.
Het consortium maakte onderstaand technisch rapport. Het bevat een uitgebreide verantwoording van de dataverzameling, de representativiteit van de scholen, de inhoud en kwaliteit van het instrumentarium en resultaten van de uitgevoerde data-analyses.
De Inspectie van het Onderwijs voerde aanvullende analyses uit op de data die het consortium verzamelde. De verantwoording hiervan staat in een apart technisch rapport (zie ook hieronder).