Het onderzoek Peil.Schrijfvaardigheid einde leerjaar 2 voortgezet onderwijs 2023-2024 geeft zicht op de schrijfvaardigheid van leerlingen aan het eind van het tweede leerjaar van het voortgezet onderwijs (vo). Het onderzoek brengt ook het schrijfonderwijs op de vo-scholen in kaart en de houding van leerlingen tegenover schrijven. Dit is het eerste peilingsonderzoek schrijfvaardigheid in het vo. Vergelijkingen met eerdere vo-peilingen zijn dus nog niet mogelijk.
Resultaten in het kort
Onderwijsleerproces
- Scholen hebben ambitie om schrijfvaardigheid van leerlingen vakoverstijgend te bevorderen.
- Een kwart van de lestijd Nederlands wordt besteed aan schrijfvaardigheid.
- In minder dan de helft van de lessen vragen docenten leerlingen fictie of zakelijke teksten te schrijven.
- Digitale apparaten worden veel gebruikt tijdens schrijflessen.
- Docenten hebben zicht op ontwikkeling door toetsing en differentiatie.
- Integratie van schrijfonderwijs met andere vakken is belangrijk, maar gebeurt in de praktijk weinig.
Houding en gedrag tegenover schrijven
-
Leerlingen schrijven in hun vrije tijd met name op sociale media.
-
De helft van de docenten heeft vertrouwen in eigen kennis en vaardigheden voor het geven van schrijfonderwijs.
- Schoolleiders schatten de prestatiegerichtheid van het leerklimaat op school hoog in.
Schrijfvaardigheid van leerlingen
-
8 op de 10 vo-leerlingen beheerst niveau 1F of hoger.
-
De behaalde referentieniveaus voor schrijfvaardigheid en leesvaardigheid verschillen.
- De resultaten van dit peilingsonderzoek in het vo sluiten aan bij de resultaten van Peil.schrijfvaardigheid einde (speciaal) basisonderwijs 2018-2019.
Adviezen van de focusgroep
Een focusgroep van experts uit de onderwijspraktijk, het onderwijsbeleid en het onderwijsonderzoek gaf na reflectie op de resultaten een aantal aanbevelingen. Deze zijn bedoeld als ideeën om verder over in gesprek te gaan. U vindt alle bevindingen en adviezen van de experts in deel A van het rapport.
De onderwijspraktijk
-
“Het bestuur moet aandacht hebben voor de implementatie van geïntegreerd schrijfonderwijs, zowel binnen Nederlands als tussen vakken, omdat schrijven belangrijk is voor alle vakken.”
- “Docenten moeten uitgaan van de geactualiseerde kerndoelen Nederlands, waarin de integratie van taaldomeinen meer aandacht krijgt.”
- “Hulp van de schoolleiding is nodig door het bovengenoemde schrijfonderwijs schoolbreed, dus bij alle schoolvakken, te stimuleren.”
Het onderwijsbeleid
- “Schrijven moet een prominentere plek in het curriculum krijgen.”
- “Curriculumontwikkelaars en methodemakers moeten de geactualiseerde kerndoelen uitwerken in praktische opdrachten, lessen, ankerteksten en praktijkvoorbeelden.”
- “Maak aankomende docenten al tijdens de lerarenopleidingen bewust van het feit dat kritisch nadenken en schrijfvaardigheid samengaan.”
Vervolgonderzoek
- “Onderzoek waarom leerlingen, en dan vooral in het vmbo-b/k, niet het gewenste schrijfniveau behalen.”
- “Onderzoek de mate waarin docenten Nederlands kenmerken van effectief schrijfonderwijs in de praktijk brengen.”
- “Onderzoek de invloed van AI.”
- “Onderzoek met observaties wat docenten precies doen in de klas.”