Acht succesfactoren bij differentiëren en professionaliseren in het voortgezet onderwijs

Hoe lukt het scholen in het voortgezet onderwijs om te differentiëren - leerlingen op hun eigen niveau lesgeven - en daarin verder te professionaliseren? De inspectie heeft daar in het schooljaar 2015/2016 onderzoek naar gedaan. Daaruit komen acht factoren naar voren die blijken te leiden tot succesvol differentiëren en professionaliseren.

Bekende belemmeringen zijn te overwinnen

95 procent van de docenten in het voortgezet onderwijs vindt differentiëren belangrijk. Maar velen worstelen ermee. Toch zien onze inspecteurs scholen waar het wel lukt - en we zien er steeds meer van. Hoe lukt het die scholen dan? Zij weten een aantal bekende belemmeringen te overwinnen, zoals grote klassen, of verschillen van inzichten binnen de school over het begrip differentiatie.

Acht aangetroffen succesfactoren

Scholen die goed differentiëren en zich daarin verder versterken, blijken een aantal overeenkomsten te hebben. We kunnen dat daarom de acht succesfactoren noemen.

Dit troffen wij bij die scholen aan.

  1. Het team werkt vanuit een observeerbare definitie van differentiëren
  2. De school biedt stimulerende randvoorwaarden voor differentiatie: grootte van de klas, ict, organisatie, etc.
  3. Docenten hebben tijd om (samen) lessen te ontwerpen
  4. Docenten gebruiken bij de vormgeving van hun onderwijs de analyse van de prestaties van de leerlingen
  5. Docenten observeren elkaar aan de hand van een kijkwijzer
  6. De schoolleiding zorgt voor draagvlak bij de leraren voor het schoolbeleid en de daarvan afgeleide ambities en verbeterdoelen
  7. De schoolleiding komt een aantal maal per jaar observeren in het kader van schoolontwikkeling naast de bezoeken voor het functioneren
  8. De school werkt top-down en bottom-up aan professionalisering. 

Lees meer over deze acht factoren op de pagina ‘De acht aangetroffen succesfactoren bij differentiëren en professionaliseren’.

De resultaten van het onderzoek zijn te lezen in de Staat van het Onderwijs 2015/2016.  De resultaten staan  op pag. 97.

Presentaties als inspiratie

Een aantal scholen was bereid te laten zien hoe zij er op eigen wijze in slagen vorm te geven aan differentiëren en professionaliseren. Zij hebben elk een presentatie gemaakt, als mogelijke inspiratie voor anderen. U vindt per school een link naar hun eigen video op YouTube. U herkent er de verschillende succesfactoren in.

In de eerste video laat hoogleraar Klaas van Veen (universitaire lerarenopleiding Rijksuniversiteit Groningen) zijn licht schijnen op differentiëren in de praktijk.