Prestaties leerlingen in primair en voortgezet onderwijs onder druk

De prestaties van de Nederlandse leerlingen in het funderend onderwijs zijn gelijk gebleven of nemen af.  Er zijn wel grote niveauverschillen per school.  Dat staat in De Staat van het Onderwijs 2018.

Internationale studies tonen gestage neerwaartse trend leerprestaties PO en VO

De gestage daling van de leerprestaties van leerlingen is het duidelijkst zichtbaar in de internationale studies (TIMSS, PIRLS en PISA). Deze studies kijken wat leerlingen in verschillende landen kennen en kunnen op het terrein van rekenen, lezen en natuurwetenschappen.

In het rapport De Staat van het Onderwijs uit 2017 staat de trends voor Nederland in de TIMSS- en PISA-onderzoeken. De internationale studies lopen al 15 tot 20 jaar en de scores zijn goed vergelijkbaar over de tijd. Wat we toen al zagen, zijn de langetermijndalingen bij rekenen, wiskunde en natuuronderwijs in het basisonderwijs. De leesvaardigheid van Nederlandse basisschoolleerlingen is bovendien opnieuw lager dan 20 jaar geleden. Omdat lezen in de meeste landen juist verbeterde, staat Nederland niet meer in de internationale top.

Bekijk de infographic over neerwaardse trend in leerprestaties uit 2017. De precieze percentages staan vermeld op pagina 6 van het technisch rapport 'niveau en prestaties' uit 2017.

Leesprestaties dalen

Fors minder leerlingen halen het streefniveau lezen aan het einde van de basisschool. Dit percentage daalt met bijna 10 procentpunten tot 65 procent. Bij jongens dalen de leesprestaties meer dan bij meisjes. Het aandeel leerlingen dat het basisonderwijs laaggeletterd verlaat steeg van 1,4 procent in 2015 tot 2,2 procent in 2017. Het gaat om zo’n 3500 leerlingen die het fundamentele niveau niet halen.

Percentage basisschoolleerlingen dat geen fundamenteel niveau bereikt
lezenrekenen
20151,46,7
20161,97,9
20172,27,4
Inspectie van het Onderwijs Brontabel als csv (58 bytes)
Percentage basisschoolleerlingen dat het streefniveau bereikt
lezenrekenen
20157845
20167644
20176548
Inspectie van het Onderwijs Brontabel als csv (52 bytes)

Ook zijn de prestaties op cultuureducatie, natuur en techniek en bewegingsonderwijs gelijk aan of lager dan die van leerlingen die tien jaar geleden op de basisschool zaten.

Lees meer over dalende leerresultaten in het basisonderwijs

Prestaties in voortgezet onderwijs achteruit

De prestaties van leerlingen in het voortgezet onderwijs gaan al langere tijd geleidelijk achteruit. Leerlingen presteren nu minder goed dan leerlingen in 2003 en 2006 deden. Ondanks kleine fluctuaties is er de afgelopen twee decennia duidelijk sprake van een dalende trend. Nederland heeft bij prestaties van leerlingen in het voortgezet onderwijs internationaal gezien geen toppositie meer.

In analyses van de eindexamencijfers, komt de prestatiedaling niet naar voren.  Alleen het eindexamencijfer wiskunde daalde in 2017 fors. Ook het slaagpercentage was lager dan in 2016. Het prestatieniveau van leerlingen verschilt behoorlijk per school.

Lees meer over het dalende slagingspercentage in het voortgezet onderwijs

Lage motivatie

De motivatie om te leren bij 14-jarigen is in weinig landen zo laag als in Nederland. Tegelijkertijd zijn leerlingen in weinig landen zo gelukkig. Ze gaan meestal met plezier naar school.