Profilering van scholen komt steeds vaker voor

Nederlandse scholen onderscheiden zich in het onderwijs dat ze aanbieden. De laatste jaren is een trend in profileren te zien. Vooral in het voortgezet onderwijs is sprake van een stijging van het aantal profileringen.

Stijging profilering vooral in het voortgezet onderwijs

In Nederland is de vrijheid van onderwijs een grondrecht sinds 1917. Alle publieke scholen worden bekostigd door de overheid, ongeacht het soort onderwijs dat zij aanbieden. Historisch gezien heeft het geloof een grote rol gespeeld voor de identiteit van scholen. Ook het soort onderwijs dat gegeven wordt is een manier voor scholen om zich te onderscheiden. Vanaf de jaren ‘20 zijn verschillende soorten scholen geopend met een specifieke onderwijsvisie, waaronder het Montessorionderwijs, de Vrije school en het Dalton onderwijs.

Nederlandse scholen onderscheidden zich dus al ruim een eeuw. De trend in het profileren is er echter een van de laatste jaren. Vooral in het voortgezet onderwijs is er een stijging te zien. Hier nam het aantal profileringen toe van minstens 14 in 2001/2002 naar minstens 34 in 2017/2018. In het primair onderwijs steeg het aantal in deze periode van minstens 17 naar 33.

Profilering over tijd

Aantal concepten en/of profielen in het primair en voortgezet onderwijs

De doelen van bijzondere aanpak en/of extra aanbod lopen erg uiteen

Sommige scholen spreken leerlingen aan op bepaalde interesses of talenten (bijvoorbeeld de cultuurprofielscholen en de topsport talentscholen). De pedagogisch-didactische concepten hebben vooral een specifieke visie op goed onderwijs. De focus ligt dan vaak op het ontwikkelen van non-cognitieve vaardigheden. Ook zijn er scholen die nadrukkelijk aandacht besteden aan de overgang naar het vervolgonderwijs. Weer andere scholen richten zich op voorbereiding van leerlingen op een steeds meer geïnternationaliseerde samenleving. Dit doen zij door bijvoorbeeld Engels aan te bieden als voertaal (tweetalig onderwijs), de focus op Europa te leggen (Elos), of internationale saamhorigheid als uitgangspunt te nemen (UNESCO). Een nadruk op voorbereiding op een gemoderniseerde maatschappij komt ook voor, bijvoorbeeld door mediawijsheid-scholen. Dit is slechts een greep uit een scala aan mogelijkheden tot profilering.

Verantwoorde innovatie?

Een toenemende diversiteit van het aanbod en vernieuwing laten de waardering zien voor onderwijskwaliteit. Maar niet alle innovatie gebeurt op een verantwoorde manier. Het ontbreekt scholen vaak aan systematische evaluatie. Ook bestaan er verschillende opvattingen over de kwaliteit van onderwijs. Dit leidt ertoe dat het delen van kennis vaak te beperkt gebeurt, dat doelen niet altijd helder worden gesteld, maar ook dat de bijdrage van scholen aan kwaliteit vaak verborgen blijft voor betrokkenen.