Kwaliteitsverschillen in het (voortgezet) speciaal onderwijs

Sinds 1 augustus 2017 kunnen scholen zich bij de inspectie aanmelden voor een onderzoek naar de waardering Goed. In schooljaar 2017/2018 kregen 16 scholen in het (voortgezet) speciaal onderwijs deze waardering. 12 van deze scholen kregen na onderzoek van een onafhankelijke landelijke jury ook het predicaat Excellente School.

In schril contrast met de scholen met goede onderwijskwaliteit staan 13 scholen met zeer zwakke of onvoldoende kwaliteit. Bij de overige scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs gaat de inspectie er op grond van eerdere onderzoeken en een jaarlijkse prestatieanalyse vanuit dat de basiskwaliteit op orde is.

Goede kwaliteitscultuur

Alle 16 scholen met de waardering Goed hebben een goede professionele kwaliteitscultuur, dat is een vereiste om deze waardering te kunnen krijgen. Daarnaast scoren deze scholen vaak goed op het gebied van het onderwijsaanbod, de samenwerking en het pedagogisch klimaat. Slechts bij 2 scholen met de waardering Goed waardeert de inspectie het didactisch handelen als Goed.

Didactisch handelen kan beter

Veel scholen hebben er de afgelopen jaren hard aan gewerkt om de kwaliteit van de lessen te verbeteren. We zien goede voorbeelden van lessen met meer structuur en een betere afstemming op de onderwijsbehoeften. Maar de kwaliteits­verschillen tussen de leraren zijn soms groot. Het didactisch handelen is daarom bij de meeste scholen voldoende en niet goed. Factoren als werkdruk, vervangingsproblematiek en leraren­tekort verhinderen soms dat er in bijna alle lessen goed onderwijs gegeven wordt. Het is belangrijk dat leraren voldoende tijd en ruimte hebben om bij elkaar in de klas te kijken en van goede voorbeelden te leren.

Twee leerkrachten in het speciaal onderwijs houden een vlag omhoog met de tekst Excellente School.

Verschillende excellentieprofielen

Vrijwel alle scholen met de waardering Goed deden aansluitend mee aan het traject Excellente Scholen. Er zijn nu in totaal 17 Excellente scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs. Deze scholen blinken uit in een bepaald excellentieprofiel. Bij een van de scholen is dat bijvoorbeeld de deelname aan praktijkgerichte wetenschappelijke onderzoeken om het onderwijsaanbod te versterken. Een andere school spant zich op een bijzondere wijze in om de ouders bij het onderwijs van de kinderen te betrekken.

Onderwijskwaliteit niet altijd op orde

Bij steeds meer scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs is de basiskwaliteit op orde. In 2013 was dit bij 91% het geval en in 2017 bij ruim 96%. Dat is een mooie ontwikkeling, maar 100% moet het streven zijn. Alle kinderen hebben immers recht op een school waar de onderwijskwaliteit minimaal op orde is. Op 1 januari 2019 zaten nog ongeveer 1.500 leerlingen in het (voortgezet) speciaal onderwijs op 3 scholen met zeer zwakke onderwijskwaliteit en 10 scholen met onvoldoende onderwijskwaliteit. De scholen scoren vooral slecht op het gebied van onderwijsresultaten, kwaliteitszorg, zorg en begeleiding en didactisch handelen.