Het speciaal onderwijs groeit

In 2014 is de Wet passend onderwijs ingevoerd. Een van de doelstellingen van passend onderwijs is dat meer zorgleerlingen op de reguliere scholen blijven.  De eerste jaren gingen er ook inderdaad minder leerlingen naar het speciaal onderwijs. De afgelopen 2 jaar is het speciaal onderwijs weer gegroeid.

Een van de mogelijke verklaringen voor deze groei is dat sommige reguliere scholen de zorg voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften toch niet aankunnen. Daarnaast ligt tussentijdse uitstroom uit het speciaal onderwijs niet voor alle kinderen voor de hand. Overigens is het leerlingenaantal niet bij alle locaties in het speciaal onderwijs toegenomen.

Deelnamepercentage redelijk stabiel

Met de invoering van passend onderwijs nam bij de reguliere basisscholen de aandacht  voor onderwijs aan leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften toe. Toch zorgde dat maar voor een lichte daling van het deelnamepercentage in het speciaal onderwijs van 2,1 naar 2,0. De jaren daarna bleef het deelnamepercentage stabiel. Op 1 augustus 2018 zijn we weer terug op het deelnamepercentage van 2014. De instroom in het voortgezet speciaal onderwijs is ook toegenomen, maar per saldo daalt het leerlingenaantal hier nog.

Schooljaar 2013-2014 2014-2015 2015-2016 2016-2017 2017-2018 2018-2019
Leerlingen in het (voortgezet) speciaal onderwijs
Deelnamepercentage speciaal onderwijs 2,1 2 2 2 2 2,1
Deelnamepercentage voortgezet speciaal onderwijs 3,9 3,9 3,7 3,6 3,6 3,7
Aantal leerlingen speciaal onderwijs 31.821 31.105 29.655 29.137 29.848 30.868
Aantal leerlingen voortgezet speciaal onderwijs 39.380 39.884 38.550 37.917 37.643 37.567

Niet overal sprake van groei

In 2017 nam het aantal leerlingen in het speciaal onderwijs weer toe met ruim 700. In 2018 steeg het leerlingenaantal opnieuw, nu met bijna 1000 leerlingen. Niet alle scholen voor speciaal onderwijs hebben met groei te maken. Bij 130 van de 286 locaties is het leerlingenaantal afgenomen of gelijk gebleven.

Verdeling leerlingen speciaal onderwijs

Enkele scholen veel meer leerlingen

Bij de scholen met groei is er meestal sprake van een lichte toename van 1 tot 10 leerlingen per school. In absolute aantallen is de stijging van het leerlingenaantal in 2018/2019 het grootst in cluster 3 en 4, maar naar verhouding zijn cluster 1 en 2 iets harder gegroeid.

2017-2018 2017-2018 2018-2019 2018-2019
Leerlingen naar cluster in het speciaal onderwijs, in 2017-2018 en 2018-2019
Percentage Aantal Percentage Aantal
Cluster 1 0,8% 247 0,9% 270
Cluster 2 20,7% 6.198 20,9% 6.465
Cluster 3 en 4 78,4% 23.427 78,2% 24.133

Daling tussentijdse uitstroom

Er zijn verschillende factoren die de groei van het speciaal onderwijs zouden kunnen verklaren. Zo kan het zijn dat sommige samenwerkingsverbanden hun beleid hebben aangepast en dat zij nu vaker zorgleerlingen naar het speciaal onderwijs verwijzen. Ook kan een toename van vroegsignalering een factor zijn. Hierdoor gaan er meer kleuters naar het speciaal onderwijs. Naast een toegenomen instroom zien we ook een daling van de tussentijdse uitstroom. Het blijkt niet zo vanzelfsprekend dat leerlingen slechts voor een beperkte tijd in het speciaal onderwijs verblijven. Zeker niet wanneer ze na een soms problematische schoolloopbaan eindelijk tot rust en ontwikkeling komen. In 2019 en 2020 gaan we de oorzaken van de groei nader onderzoeken.

Optimale kansen bieden

Er zullen altijd leerlingen zijn die het beste op hun plek zijn in het speciaal onderwijs. Toch moeten leerlingen met een beperking optimale kansen krijgen om aan het regulier onderwijs deel te nemen, wanneer zij dit willen en kunnen. Daar moet het onderwijsveld zich voor blijven inspannen.