Onbevoegd lesgeven nadelig voor kansengelijkheid

Onbevoegde leraren hebben een klein negatief effect op de eindexamencijfers van leerlingen. Dat is een van de conclusies van De Staat van het Onderwijs 2019. In het licht van de kansengelijkheid is dit slecht nieuws. Onbevoegd gegeven lessen zijn namelijk niet gelijk verdeeld over schooltypes, leerlingen en regio’s.

Meeste onbevoegde lessen in het vmbo

Het percentage onbevoegd gegeven lessen is het hoogste in het vmbo (6,4%). Voor de havo ligt het percentage op 2,8% en voor het vwo op 2,1% (Vloet, den Uijl en Fontein - 2018). Ook zien we een hoger percentage onbevoegd gegeven lessen op scholen met meer leerlingen met een niet-westerse migratie-achtergrond. Dit is slecht nieuws in het licht van de kansengelijkheid, omdat onbevoegd lesgeven een negatief effect heeft op de examencijfers van leerlingen.

Hoogste percentage onbevoegde lessen bij wiskunde

Naast verschillen tussen afdelingen zijn er ook aanzienlijke verschillen tussen vakken. Deze infographic geeft voor 13 schoolvakken het percentage (on)bevoegde lessen per provincie weer. Bij wiskunde en natuurkunde is het percentage onbevoegd gegeven lessen het hoogste: in 2016 gemiddeld 7,4% en 6,1%. Het percentage onbevoegd gegeven lessen ligt in 2016 het laagste bij Frans (1,8%), geschiedenis (2,0%) en management en organisatie (2,4%).

Bevoegde en onbevoegde lessen per vak

Spreiding van (on)bevoegd lesgeven per provincie en vak

Ook provinciaal zijn er verschillen

Net als het lerarentekort in het basisonderwijs is onbevoegd lesgeven in het voortgezet onderwijs niet gelijk verdeeld over regio’s. Het percentage ligt bijvoorbeeld relatief hoog in Zuid-Holland en relatief laag in Limburg. 

De infographic laat zien hoe onbevoegd, bevoegd, benoembare en overig bevoegd gegeven lessen verdeeld zijn over de verschillende schooltypes en provincies. Benoembaar is in het algemeen een tijdelijke situatie, voor docenten die in opleiding zijn. Dit zijn bijvoorbeeld zij-instromers die al voor de klas staan of gastdocenten.

Landelijk gezien is het percentage onbevoegd gegeven lessen tussen 2014 en 2016 gedaald. Deze daling zien we alleen niet voor alle schooltypen en provincies.  Voor bijvoorbeeld vmbo-basis en vmbo-kader zien we in Overijssel, Flevoland, Zuid-Holland en Utrecht in deze periode juist een toename van onbevoegd gegeven lessen.

Op provincieniveau zijn er ook opvallende patronen. In 2016 ligt in Flevoland het percentage onbevoegd gegeven lessen bijvoorbeeld relatief laag bij natuurkunde, terwijl het relatief hoog ligt bij scheikunde en Duits. In Groningen is er sprake van een relatief hoog percentage onbevoegd gegeven lessen bij aardrijkskunde en geschiedenis, terwijl voor Drenthe de onbevoegde lessen bij biologie opvallen.

Bevoegde en onbevoegde lessen provincie

Spreiding van (on)bevoegd lesgeven per provincie