Hoger onderwijs moet studieroutes verhelderen

Studenten krijgen steeds meer mogelijkheden om hoger onderwijs te volgen. Maar niet al het onderwijs is voor iedereen toegankelijk. De inspectie vindt het belangrijk dat iedereen die potentie heeft, het juiste hoger onderwijs kan volgen. Waar mogelijk moeten instellingen voorkomen dat studenten achteraf spijt krijgen. Bijvoorbeeld omdat ze geen informatie hadden over de mogelijkheden. Of wanneer ze een opleiding niet kunnen volgen omdat de instelling onvoorziene drempels opwerpt. Instellingen moeten daarom zorgen voor goede informatievoorziening, zodat studenten alle keuzes en routes kennen. Dit vereist soms samenwerking tussen instellingen en opleidingen.

Studente reikt naar wat boeken op de plank van een hoge boekenkast

Zicht op lerarenopleidingen nodig

Een voorbeeld van behoefte aan betere informatievoorziening zien we bij lerarenopleidingen. Er zijn zoveel gevarieerde routes naar het leraarschap ontstaan, dat veel studenten en bestuurders door de bomen het bos niet meer zien. 1 op de 3 deeltijdstudenten van lerarenopleidingen had geen goed inzicht in de verschillende opleidingstrajecten. 19% van de studenten zou met meer kennis vooraf een ander traject hebben gekozen. De inspectie en de Onderwijsraad maken zich hard voor een betere informatievoorziening. Dat moet het gebrek aan overzicht opvullen.

Taaleisen bij Engelstalige wo-masters verschillen

Het moet voor studenten transparant zijn welke taalbeheersingseisen wo-masters hanteren. We zien namelijk dat masters verschillende eisen stellen aan het Engelse taalniveau. Soms ligt de eis op het eindexamenniveau, de meeste opleidingen stellen hogere eisen. De inspectie signaleert daarom een risico voor de doorstroommogelijkheden. Het gaat dan om studenten die na een Nederlandstalige (bachelor)opleiding een anderstalige vervolgopleiding willen starten. Studenten die niet bekend zijn met een hoge taaleis, kunnen voor een dichte deur komen te staan. Voor studenten die wel weten dat ze aan een taaleis moeten voldoen, kan het nodig zijn om het taalniveau bij te spijkeren. Als taalbeheersing geen onderdeel is van het curriculum, moet de student het taalniveau buiten het reguliere studieprogramma verbeteren. Opleidingen worden op het eerste gezicht niet verzwaard, maar individuele studieprogramma’s wel.

Beperkingen rond schakeltrajecten niet altijd duidelijk

Ook over de mogelijkheden om met een hbo-bachelordiploma een wo-master te volgen, moeten universiteiten transparant zijn. Niet alle universiteiten bieden de mogelijkheid om vanuit een hbo-bacheloropleiding door te stromen naar een wo-master. Als we researchmasters buiten beschouwing laten, biedt nu ruim 18% van de 591 voltijd masteropleidingen geen toegang aan studenten met een hbo-bachelordiploma. Veel gehoorde redenen zijn dat instellingen het niveau van het hbo-diploma te laag vinden, dat het hbo-diploma weinig te maken heeft met de masteropleiding en dat alleen specifieke wo-bacheloropleidingen aansluiten. Wat opvalt is dat ook verwante masteropleidingen verschillende toelatingseisen hanteren voor hbo-gediplomeerden. Maar universiteiten mogen studenten van die opleidingen niet zomaar uitsluiten. Wanneer de inhoud van een vooropleiding niet toereikend is, moet de universiteit onderzoeken of het niveau alsnog binnen redelijke termijn behaald kan worden. Universiteiten zijn wettelijk verplicht om mogelijkheden tot schakelen aan te bieden. De vorm waarin dit gebeurt is vrij. Wel is dus van belang dat universiteiten transparant zijn over deze opties zodat hbo-bachelorstudenten zich goed kunnen voorbereiden.