Hbo’ers nog vaak voor dichte deur van de masteropleiding

Bijna 1 op de 5 masteropleidingen is niet toegankelijk voor studenten met een hbo-bachelor, terwijl dat wel de bedoeling is. Dat concludeert de Inspectie van het Onderwijs in het onderzoek ‘Doorstromen van hbo naar wo’. Een van de oorzaken is de ruimte die de wettekst geeft voor eigen interpretatie van universiteiten. Uit het onderzoek blijkt ook dat de ene universiteit toegankelijker is dan de andere.

Achtergrond: alle bachelor-gediplomeerden in principe toegang tot wo-master

Bij de invoering van het bachelor-masterstelsel in 2002 werd vastgelegd dat de wo-master direct toegankelijk moet zijn met een bachelordiploma op wo- of hbo-niveau. Voorwaarde is wel, aldus de wet, dat de betreffende bacheloropleiding de benodigde vaardigheden en kennis heeft aangeboden en voldoende aansluit bij de master. Als studenten nog niet aan de eisen voldoen, moet de universiteit er volgens de wet voor zorgen dat zij deze kennis en vaardigheden alsnog kunnen opdoen, bijvoorbeeld met een schakelprogramma. Zolang dat voor studenten binnen een redelijke termijn te realiseren is.

Breed onderzoek

Al eerder bleek dat in de praktijk hbo-bachelor-gediplomeerden niet altijd vanzelfsprekend konden overgaan naar universitaire masteropleidingen. Deze signalen kwamen naar voren uit een onderzoek door Landelijke Studenten Vakbond (LSVb), en ook de inspectie stelde in een eerdere inventarisatie vast dat niet iedere masteropleiding de mogelijkheid tot schakelen bood. Nu blijkt dat 109 van de 591 reguliere voltijd wo-masteropleidingen geen toegang bieden aan hbo-gediplomeerden, ofwel ruim 18%. In vergelijking met de eerste inventarisatie lijkt het totale aantal niet-toegankelijke masters wel te zijn afgenomen.

Ene universiteit doet het beter dan andere

Technische universiteiten slagen er vaak goed in hbo-bachelors te laten instromen, terwijl sommige andere universiteiten masteropleidingen vaak exclusief aan wo’ers voorbehouden. Opmerkelijk is ook dat in sommige opleidingen studenten bij de ene universiteit voor een dichte deur komen, terwijl ze bij een vergelijkbare masteropleiding aan een andere universiteit wel terecht kunnen voor een schakelprogramma.

Als universiteiten geen schakelprogramma aanbieden, voeren ze daar verschillende redenen voor aan. Bijvoorbeeld dat toegang tot de opleiding is voorbehouden aan een specifieke wo-bachelor-opleiding, of dat het hbo-niveau niet toereikend is, of dat er geen verwante (dus aansluitende) hbo-opleiding bestaat. De wet lijkt daarmee niet eenduidig te worden uitgelegd en toegepast. Om die reden adviseert de inspectie de wet te verduidelijken.