Kunstzinnige oriëntatie verschijnt als eerste variabele peiling

De Inspectie van het Onderwijs publiceert vandaag, 27 maart 2017 als onderdeel van Peil.onderwijs het peilingsonderzoek Kunstzinnige oriëntatie. Er is aandacht voor het onderwijsaanbod en de resultaten van leerlingen in groep 8 van het basisonderwijs. De inspectie wil hiermee input geven voor een brede dialoog over de inhoud, kwaliteit en het niveau van het onderwijs.

Waar mogelijk is in de rapportage Peil.Kunstzinnige oriëntatie 2015-2016 een vergelijking gemaakt met eerder onderzoek in 1996/1997. Ook is er gesproken met een focusgroep van professionals uit het inhoudsgebied over het onderwijs in de kunstzinnige vakken en er is een video gemaakt met verhalen uit de praktijk.

RUSTIGE MUZIEK

(Beeldtitel: Peil.Kunstzinnige oriëntatie, Praktijkverhalen. De wijsvinger van een kinderhand veegt vetkrijt uit. Een meisje:)

Ik vind het heel erg leuk om naar musea te gaan met de klas want dan krijg je heel veel werkbladen mee soms en dan denk je van: ja, dat is niet leuk.
Maar daar kan je heel veel dingen over de schilderijen daarvan ook opschrijven en dan kan je daar nog van leren.
Wat ik mooi vind aan schilderijen, is: je ziet eerst een beetje gekras en gekladder en als je er dan langer naar kijkt, dan zie je iets heel moois erin.
En als je geen geduld daarvoor hebt, dan loop je er gewoon bij weg en dan zie je eigenlijk dat mooie niet.
Ik had gemerkt dat door de dramavakken en door de kunstvakken die we krijgen dat ik steeds meer durf, zeg maar, met drama.
Eerst was het altijd van: o, ik durf het niet.
En nu wil ik heel graag al die dingen voor de klas doen.
ADRIANA NICHTING: Vorig jaar hebben we twee peilingen uitgevoerd dit jaar ook weer, maar vorig jaar zat Kunstzinnige Oriëntatie erin en, nou, precies op het goede moment.
Het veld is in beweging, instellingen die zich met kunst en cultuur bezighouden ook.
Ik hoop dat de peilingen nu een bijdrage gaan leveren aan die brede discussie zodat het onderwijs op een hoger peil komt.
JOKELIEN HOMANS: Als je kinderen creatief laat nadenken en creatief laat werken en creatief laat verven dan geeft dat allerlei mogelijkheden om later in je verdere leven naar oplossingen te zoeken en anders te denken dan een ander.
Omdat je gewoon geleerd hebt in meer mogelijkheden na te denken.
Wij hebben 'n kunst- en cultuurcoördinator, Rosamin Pothof, die krijgt daar uren voor elke week een aantal uur.
Zij haalt vanuit allerlei methodes methodiek een tekenmethodiek, een handvaardigheid-methodiek die hapklaar is voor leerkrachten.
Leerkrachten weten als ze zo'n les gaan doen gelijk daar kan ik mijn filmpje halen, daar kan ik denkvragen over stellen dit kan ik de kinderen laten doen.

(Een jongen:)

Nou, ik vind drama heel erg leuk, en beeldend.
Want bij drama kan je een beetje gek doen ook en beeldend kan je lekker knutselen en dingen maken.
Ik ga ook veel leuker naar school en dan ga ik heel goed werken ook om naar drama te kunnen.

(Iemand vijlt een steen.)

Ik wil later bij mijn vader werken, en dat is een stukadoor.

(Een meisje:)

Ik zou advocaat willen worden.
Als advocaat op drama leer je om, ja, zeg maar, alles gewoon te uiten, je gevoelens een beetje wat diegene zei tegen jou dat je dat dan ook verwerkt, zeg maar, in je emoties en dat je dat dan weer uitstraalt een beetje.
AART MOLENDIJK: Wij vinden het onderwijs en de cultuurvakken essentieel voor hoe wij als Wegwijzer zijn.
Wij hebben ingezet op de talenten van de mensen die hier al op school werkten gekeken: waar heb jij affiniteit mee?
Waar ligt jouw hart? Is dat bij beeldend, bij muziek, bij drama, bij dans?
En die mensen hebben we bij de groei van de school langzamerhand steeds meer vrij kunnen roosteren van het gewone werk voor de klas en die geven nu door de hele school het vak waar hun hart ligt.
Ik vind het belang van de cultuurvakken ook wel dat kinderen creatief leren denken.
Waarbij je ook creatief kunt zijn bij het oplossingen bedenken niet alleen maar bij zaakvakken, maar ook bij rekenen en taal.

(Een meisje kruipt.)

En ik ben ervan overtuigd dat, welke populatie je ook op je school hebt dat je altijd met cultuureducatie aan de gang kan gaan.
En natuurlijk, dan ligt de lat hier misschien op deze school wat hoger en kun je al van een bepaalde basiskennis uitgaan maar op elke school kun je daarmee aan de slag.
En nogmaals, ik denk dat elk kind daar heel blij van wordt ongeacht welke achtergrond hij of zij heeft.

(Het Nederlandse wapenschild met daarnaast: Inspectie van het Onderwijs. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Beeldtekst: 75% van de basisscholen heeft een interne cultuurcoördinator. 42% van de basisscholen ontwerpt zelf lessen voor beeldende activiteiten.)

DE RUSTIGE MUZIEK SPEELT VERDER TOT HET EIND VAN DE VIDEO

(40% combineert de kunstzinnige lessen met bestaande methoden. Op 42% van de basisscholen heeft een van de leerkrachten een opleiding op het gebied van Kunstzinnige Oriëntatie gevolgd. Meer resultaten van Peil.Kunstzinnige oriëntatie? Kijk op www.peilpunt.nl.)

Met het aanbod in beeldende kunst, muziek, drama, dans en cultureel erfgoed krijgen kinderen een breed scala aan mogelijkheden aangereikt voor de ontwikkeling van uiteenlopende vaardigheden en kennis. Ze leren niet alleen spelen, verbeelden en hun zintuigen gebruiken, maar ook communiceren en samenwerken.

Rijk onderwijsaanbod voorhoedescholen

De kinderen en leerkrachten die deelnamen aan het onderzoek gaven terug hoeveel plezier ze hadden in het uitvoeren van de opdrachten. Het onderzoek laat wel zien dat we nog maar beperkt zicht hebben op wat kinderen nu echt kunnen in dit domein. Zo zijn er voorhoedescholen die een rijk onderwijsaanbod neerzetten, maar de prestaties van de leerlingen weerspiegelen die inzet niet meteen. Dat hoeft niet te betekenen dat kinderen op die scholen geen profijt hebben van het rijkere aanbod. Plezier, creativiteit en expressiviteit zijn aspecten die niet in de volle breedte gemeten kunnen worden met de instrumenten in dit peilingsonderzoek.

Thuis aandacht voor kunst en cultuur maakt verschil

Bij het onderzoek waren een aantal opgaven gelijk aan die uit 1996/1997: het ging hier zowel om kennisvragen als om een tekenopdracht. Bij eerste beschouwing lijken kennis en vaardigheden in de afgelopen twintig jaar achteruit te zijn gegaan. Aan deze conclusie zitten wel wat haken en ogen. Zo lijkt de beeldtaal van kinderen veranderd te zijn onder invloed van hun mediagebruik. Verder blijkt het voor de resultaten van leerlingen veel uit te maken of er thuis aandacht besteed wordt aan kunst en cultuur. Dit roept de vraag op hoe we met het onderwijs in Kunstzinnige oriëntatie àlle Nederlandse leerlingen kunnen helpen hun talenten tot uitdrukking te brengen.

Peil.onderwijs opvolger van PPON

Sinds 2014 voert de inspectie de regie over periodieke peilingsonderzoeken in het primair onderwijs. Ze doet dat in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Ze zet daarmee de PPON-peilingsonderzoeken voort die werden uitgevoerd door Cito. Bij komende peilingen verkent de inspectie de verrijking van de peilingsonderzoeken met data die tijdens schoolbezoeken wordt verzameld.

De inspectie voert jaarlijks meerdere peilingen uit. Zo wordt elk jaar gerapporteerd over het taal- en rekenniveau van groep-8-leerlingen op basis van de eindtoetsresultaten. Daarnaast houdt ze jaarlijks twee peilingen over leergebieden die in de kerndoelen genoemd zijn. Naast Kunstzinnige oriëntatie wordt dit jaar ook aandacht besteed aan natuur en techniek.

Peil.onderwijs is onderdeel van de stelstelmonitoring door de inspectie. Hierbij worden uitspraken gedaan over de resultaten op het niveau van het onderwijssysteem, niet op het niveau van individuele leerlingen en scholen. De inspectie gebruikt de resultaten van de peilingsonderzoeken uitdrukkelijk niet bij het toezicht op individuele scholen.