Wat kan mijn school zelf doen aan kwaliteitsverbetering?

26 januari 2009

Een belangrijke sleutel tot verbetering van de opbrengsten ligt in handen van de school zelf: in de inrichting van het onderwijsleerproces door de schoolleiding en de leraren.

Evalueren

 Bijna twee derde van alle scholen evalueert niet of nauwelijks systematisch de resultaten van de leerlingen. Systematisch evalueren is van essentieel belang om, waar nodig, bij te kunnen sturen en kwaliteit te behouden. Dat kan op verschillende niveaus:

1. Op het niveau van de leerling: voor de leraar is het van belang om zicht te hebben op resultaten van individuele leerlingen, om de uitleg en lesstof aan te kunnen passen aan onderlinge verschillen. In alle gevallen gaat het erom te starten met een analyse van de leerprestaties van de leerling en met het analyseren van de behoeften van 'opvallende' leerlingen. De volgende stap is systematisch hulp bieden aan leerlingen die dat nodig hebben: dat gebeurt door het aanbod in didactisch opzicht zodanig aan te passen dat ook deze leerlingen de minimumdoelen van het schooljaar kunnen bereiken.
2. Op het niveau van de groep: door de resultaten van de leerlingen als groep te evalueren wordt duidelijk hoe er gepresteerd wordt en wat de leerwinst is in vergelijking met eerdere leerjaren. Ook valt hieruit op te maken hoe de leerwinst is in vergelijking met de leerwinst die mag worden verwacht. Als uit evaluatie blijkt dat de leerwinst achterblijft, is het belangrijk om het onderwijsleerproces eens onder de loep te nemen. Scholen hebben zelf veel gegevens in handen. Deze gegevens in een groter kader plaatsen, levert een bredere blik op en meer handvatten om de kwaliteit in de gewenste richting bij te sturen.
3. Op het niveau van de schoolleiding: Het is belangrijk dat de schoolleiding weet wat de leeropbrengsten over een langere periode zijn en hoe deze in relatie staan tot de gemiddelde opbrengsten van vergelijkbare scholen binnen de schoolgroep. Toetsgegevens en informatie uit het leerlingvolgsysteem zijn onmisbaar om goede analyses te kunnen maken. Op deze manier kan de schoolleiding ook daadwerkelijk inzicht krijgen in de effecten van het gegeven onderwijs, deze verantwoorden en waar nodig bijsturen.

Verbeteren

Het team is bepalend voor de kwaliteit van het onderwijs van een school. De schoolleider moet richting geven aan het proces van verbetering. Hij/zij moet bevorderen dat het team gezamenlijk de afgesproken verandering oppakt en doorvoert.

De leraar is van essentieel belang voor de resultaten van individuele leerlingen. Legt hij of zij goed uit? Gaat hij/zij na wat het effect van de uitleg is? Hoe worden de vorderingen van leerlingen bijgehouden? Het zijn de leraren die voor hun leerlingen het verschil kunnen maken. Niet zozeer door anders te doen, als wel door anders te kijken naar datgene wát ze doen.

Vervolgonderzoek

Dankzij onderzoek naar de basisvaardigheden taal en rekenen-wiskunde krijgen we steeds meer inzicht in het niveau van deze basisvaardigheden en in mogelijkheden om de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren. De komende jaren wordt vervolgonderzoek gedaan om meer kennis te verzamelen en scholen te blijven informeren over de bevindingen.