E-nieuws speciaal onderwijs mei 2010
27 april 2010
In deze nieuwsbrief presenteren wij u de belangrijkste punten uit het Onderwijsverslag over het schooljaar 2008/2009 voor het speciaal onderwijs en een aantal nieuwsberichten over het speciaal onderwijs.
Onderwijsverslag 2008/2009
Op woensdag 21 april werd het Onderwijsverslag 2008/2009 aangeboden aan minister Rouvoet, staatssecretaris Van Bijsterveldt en minister Verburg. Het Onderwijsverslag bericht over de staat van het Nederlands onderwijs. Alle scholen en besturen ontvangen deze week een exemplaar van het Onderwijsverslag.
De kwaliteit van het speciaal onderwijs
In het (voortgezet) speciaal onderwijs heeft 70,4 procent van de scholen een basisarrangement. Dit betekent dat de school een voldoende functionerend systeem van leerlingenzorg heeft en dat geen ernstige tekortkomingen bij de inspectie bekend zijn.
Bijna 30 procent staat dus onder verscherpt toezicht van de inspectie. Dat is in verhouding tot andere onderwijssectoren een zeer hoog percentage, hoewel het voor deze sector een verbetering is. Er zijn nu 10 zeer zwakke scholen, vorig jaar waren dat er 19. De zwakke scholen zitten relatief vaak in cluster 2 en 4, de zeer zwakke in cluster 4. De 11 zeer zwakke regionale expertisecentra, een derde van het totaal aantal rec’s, herstellen zich soms sneller dan verwacht.
Hoewel deze percentages veel te hoog zijn, constateert de inspectie vooruitgang in het (voortgezet) speciaal onderwijs. Enkele jaren geleden was de helft van de scholen nog zwak of zeer zwak.
De kwaliteit van het onderwijs in cluster 1
De kwaliteit van het onderwijs aan visueel gehandicapten (cluster 1) is verbeterd, al heeft de inspectie 2 van de 9 scholen als zwak beoordeeld. Het systeem van leerlingenzorg is overwegend voldoende. Alle locaties hebben handelingsplannen en stellen die in overeenstemming met ouders op. Ook volgen de meeste locaties systematisch de vorderingen van hun leerlingen. Het leerstofaanbod voor schoolse vakken is overal in orde en leraren gebruiken de onderwijstijd efficiënt. De afstemming van de onderwijstijd op de onderwijsbehoeften van leerlingen laat wel te wensen over.
De kwaliteitszorg is op instellingsniveau nog niet altijd goed ingericht. Twee van de drie instellingen evalueren de kwaliteit van opbrengsten bij leerlingen bijvoorbeeld niet. Wel werken alle instellingen planmatig aan verbeteractiviteiten en is de kwaliteit van leren en onderwijzen voldoende geborgd.
Kwaliteit plannen onvoldoende
In de afgelopen jaren onderzocht de inspectie de kwaliteit van handelings- en begeleidingsplannen voor leerlingen met een indicatie voor cluster 2, 3 en 4 die in het regulier onderwijs zitten. De meeste plannen zijn geen betekenisvolle sturings- en verantwoordingsdocumenten. Dit jaar blijkt de kwaliteit van plannen voor leerlingen met een indicatie voor cluster 1 in het regulier onderwijs ook slecht. Daar komt bij dat scholen de ouders minimaal betrekken bij het onderwijs. Voor een deel van de leerlingen ontbreekt het plan in het geheel.
Kwaliteitsverbetering scholen in cluster 3 en 4
Twee jaar geleden zag de inspectie op scholen in de clusters 3 en 4 veel tekortkomingen, maar dat is nu ten goede veranderd. Toch zijn de leerlingenzorg en de afstemming op leerlingen vaak nog onvoldoende ontwikkeld.
Minder rugzakleerlingen in het regulier onderwijs
Ouders van leerlingen met een indicatie voor het (voortgezet) speciaal onderwijs, kiezen steeds minder voor een plaats in het regulier onderwijs (rugzak). Dit kan betekenen dat het regulier onderwijs de problematiek van geïndiceerde leerlingen als zwaarder ervaart of minder bereid is leerlingen op te vangen. Het kan ook zijn dat basisscholen de problematiek van leerlingen nog aankunnen, maar dat ze bij de overgang naar het voortgezet onderwijs alsnog moeten doorstromen naar het vso. Mede in het kader van Passend onderwijs vraagt dit om nader onderzoek.
Lees het volledige hoofdstuk over leerlingenzorg (pdf 144kB)
Overig nieuws
Extra aandacht voor onrechtmatige bekostigingconstructie
Uit onderzoek van de inspectie blijkt dat het nogal eens voorkomt dat leerlingen
staan ingeschreven bij een (v)so-school, terwijl deze leerlingen het volledige
onderwijs volgen in het regulier onderwijs. Dit mag niet volgens de wet:
leerlingen kunnen alléén bij een (v)so-school worden ingeschreven als zij daar
ook onderwijs volgen. Soms (artikel 11 en 12 Onderwijskundig besluit WEC) is het
wel mogelijk dat leerlingen een deel van het onderwijs in het regulier onderwijs
volgen (symbiose, op basis van artikel 24 WEC). Als geïndiceerde leerlingen het
volledige onderwijs volgen op een reguliere school, is voor hen het lgf-budget
(‘rugzak’) beschikbaar. De inspectie let dit jaar extra op
bekostigingsconstructies: constateren wij wettelijk niet toegestane
constructies, dan volgen sancties en worden onrechtmatig verkregen middelen
teruggevorderd.
Nieuw toezichtkader voor het speciaal onderwijs
Vanaf september 2011 krijgt het speciaal onderwijs te maken met een nieuw
toezichtkader. Dit is nodig door twee ontwikkelingen. Allereerst verandert de
wet: centraal in de WEC en in het toezicht staan straks de opbrengsten van het
onderwijs en het ontwikkelingsperspectief. Met het ontwikkelingsperspectief
geeft de school aan wat ze met de leerling wil bereiken. Het
ontwikkelingsperspectief is gekoppeld aan een leerroute met een
uitstroombestemming Daarnaast wordt, net als nu al in het reguliere onderwijs,
het toezicht op het speciaal onderwijs meer risicogericht: op basis van een
risicoanalyse bepaalt de inspectie de intensiteit van het toezicht.
Er loopt nu tot aan de zomer een pilot op twaalf scholen in het hele land, waarin het eerste (concept-)kader nieuwe stijl wordt getest. Na de zomer, in het schooljaar 2010/2011 volgen pilots op veel meer scholen, met als doel tot een definitief toezichtkader te komen. U leest er in komende nieuwsbrieven meer over.
Abonneren op nieuwsbrieven en publicaties
Wilt u geïnformeerd worden over nieuwe publicaties en nieuwsbrieven van de Inspectie van het Onderwijs? U kunt zich abonneren op de nieuwsbrieven en/of publicaties van de inspectie. Zo blijft u altijd op de hoogte van de laatste ontwikkelingen in het onderwijs(toezicht).
